Is mijn Paard/Pony te Dik? Moet Ik me hier Zorgen over Maken?

Uit een Persbericht van the International Society for Equine Science (ISES)

Het lopende probleem van obesitas in paarden is geen recent probleem. Echter, de groei in het aantal obese paarden en pony's in vooral de recreatiesport in sommige industriële landen, is nu een wereldwijd erkend welzijnsprobleem geworden.


Het bij zich dragen van overtollig gewicht plaatst stress op het skeletsysteem van het paard, kan reproductieve prestaties beperken, sportprestaties negatief beïnvloeden, en kan leiden tot een vergroot risico op hoefbevangenheid, artrose, warmte-intolerantie en bepaalde vormen van koliek.


Dr. Pat Harris, een veterinair specialist in paardenvoeding van de Equine Studies Group van het WALTHAM Centre for Pet Nutrition in het Verenigd Koninkrijk, gaf een voltallige lezing over obesitas bij paarden op de International Society for Equine Science (ISES) Conferentie in 2018 in Rome, Italië. Dr. Harris besprak het huidige onderzoek, vergrote zorgen over het groeiende aantal paarden met overgewicht wereldwijd, en gaf praktisch advies om paardeneigenaren en -houders te helpen vroege tekenen van obesitas te herkennen en om te gaan met de situatie.


De groei van obesitas in gedomesticeerde paarden is mogelijk niet alleen een gevolg van de manier waarop ze gehouden en gevoerd worden en beweging krijgen, maar ook een gevolg van eigenaren en houders die niet in staat zijn te herkennen wanneer hun paard overgewicht beginnen te krijgen. In de laatste jaren is er mogelijk ook een verschuiving geweest in wat gezien wordt als de ideale conditie voor het paard, richting het prefereren van hogere conditiescores. Deels zou dit kunnen komen door een aantal paarden en pony's met overgewicht die wedstrijden winnen, en vervolgens door sommigen worden gezien als de ideale 'rasstandaard', en de paardenmedia die deze paarden vervolgens (zelfs onopzettelijk) laten zien als de norm.


Obesitas bij paarden kan een moeilijke situatie zijn om mee om te gaan. Afvalprogramma's zijn ingewikkeld en vragen om veranderingen in het dieet en verzorging, en meer beweging. Pony's kunnen tot 1% van hun lichaamsgewicht in droge stof eten binnen slechts drie uur buiten staan op gras, en bijna 5% binnen 24 uur, wat betekent dat, om gewichtsverlies te stimuleren, veranderingen in verzorging vaak vrij aanzienlijk moeten zijn.


Het managen van gewichtsverlies kost tijd en planning vanuit de eigenaar, en vraagt in de praktijk meer dan alleen de opname van energie (calorieën/kilojoules) verminderen, om te helpen het paard gezond te houden en het gewichtsverlies op de lange termijn te behouden. Het is cruciaal dat van begin tot eind een naar behoren gebalanceerd dieet wordt aangeboden - paarden moeten de juiste hoeveelheid eiwitten, vitamines en mineralen binnenkrijgen om negatieve gezondheidsgevolgen te voorkomen.


Afvalprogramma's moeten ook rekening houden met het feit dat paarden de hele dag door eten en geen lange periodes zonder voer kunnen. Echter, stappen ondernemen zoals hooi laten weken in water voor het voeren om de hoeveelheid suiker en zetmeel te verminderen, hooinetten met kleine gaten en slowfeeders gebruiken om inname te vertragen, meer beweging geven als het paard of de pony gezond is, correct gebruiken van goed passende graasmaskers om ze toegang tot weidegang te geven (na het paard te trainen er één te dragen en gebruiken) en dekens af doen, zodat ze energie gebruiken om zichzelf warm te houden, kunnen allemaal helpen.


Dr. Harris benadrukte dat voorkomen beter is dan genezen en dat de noodzaak tot voorlichting van eigenaren over dit onderwerp cruciaal is. Zodra eigenaar de gevaren van obesitas begrijpen, zullen ze meer waardering hebben voor de redenen waarom paarden in eerste instantie niet te dik zouden mogen worden, en dus erkennen dat er een noodzaak is dat zij in staat zijn regelmatig de conditie van hun paard/pony te controleren.


Paardeneigenaren aanleren te herkennen wanneer hun paarden en pony's aankomen, betekent dat noodzakelijke verandering in verzorging en voerstrategiën eerder geïmplementeerd kunnen worden. Veel paardeneigenaren beoordelen het gewicht van hun paard door simpelweg naar hen te kijken of met een meetlint - geen van beide opties geeft een nauwkeurig beeld van de conditie van het paard en waar vetophopingen in het lichaam zouden kunnen zitten.


Om constante, betrouwbare resultaten te verkrijgen bij het regelmatig bijhouden van de conditie, vraagt om zowel ervaring als deskundigheid. Dr. Harris benadrukte dat het zeer nuttig zou zijn voor alle eigenaren om te leren de Body Condition Score (BCS) juist te beoordelen, door zowel het paard te bevoelen en palperen, als zijn uiterlijk te observeren.


In een handige praktische demonstratie liet Dr. Harris zien hoe de BCS van verschillende paarden correct beoordeeld konden worden met gebruik van het Henneke Systeem. Deze negen-puntsschaal gebruikt een combinatie van visuele observatie en palpatie in zes gebieden van het lichaam: hals, achter de schouder, schoft, ribben, lendenen/rug en staartaanzet. Er wordt een numerieke waarde toegewezen op basis van de vetophoping in alle zes gebieden (zie Tabel 1 onderaan)


Eerst zou een aanvankelijke observatie moeten worden gemaakt van zowel de zijkant als de achterkant van het paard, vanaf een afstand van ongeveer 2,5 meter. Dit geeft een algemeen beeld van de lichaamsvorm en geeft de beoordelaar de kans om te zoeken naar de mogelijke aanwezigheid of afwezigheid van belangrijke benige 'oriëntatiepunten' - bijv. de heupen of ribben.


Hoewel een visuele inspectie een indicatie kan geven van de BCS, betekenen anatomische verschillen alsook variaties in de vacht dat de beoordelaar de handen over de verschillende gebieden van het paardenlichaam moet laten gaan om de correcte conditiescore te bepalen.


Palpatie van de vetopslagplaatsen op de zes belangrijke lichaamsgebieden (hals, schoft, schouder, ribben, rug en staartaanzet) moet op een consistente manier worden uitgevoerd, bijvoorbeeld beginnend bij de hals en dan verplaatsend richting de staart. Elk gebied wordt beoordeeld en onafhankelijk gescoord tegen de negenpuntsschaal om rekening te houden met individuele verschillen in plaatselijke vetophoping. De individuele scores voor observatie en palpatie worden dan opgeteld en door zes gedeeld om de uiteindelijke algemene score te krijgen voor het dier.


De uiteindelijke schaal loopt van 1-9 met 1 gedefinieerd als 'mager' en 9 als 'extreem dik'. Zowel een resultaat van ernstig ondergewicht (bij een BCS van 3 of minder) als een van ernstig overgewicht (bij een BCS van 7 of meer) wordt geassocieerd met een hoger risico op gezondheidsproblemen.


Als richtlijn voor recreatiepaarden en -pony's beveelt Dr. Harris een BCS van 5 aan, neigend naar 6 aan het eind van de zomer en rond 5, neigend naar 4,5 aan het eind van de winter. Het is belangrijk voor alle paardeneigenaren om te leren een BCS effectief uit te voeren zodat paarden met een verhoogd risico zo snel mogelijk geïdentificeerd kunnen worden, zodat de juiste aanpassingen kunnen worden gedaan in voeding en verzoging, en/of er veterinair/nutritioneel advies gevraagd kan worden.


Dr. Harris vertelt echter dat het bepalen van de BCS slechts een deel is van gewichtsbeheerding. Vooral voor sommige van de meer obese dieren, en tenminste in het begin tijdens een gewichtsbeheersingsprogramma, is het zeer belangrijk je er bewust van te zijn dat de 'body condition score' mogelijk niet direct omlaag gaat, ondanks het feit dat het paard gewicht verliest. Dit komt hoogstwaarschijnlijk doordat ze tijdens deze fase eerst het 'onzichtbare' inwendige vet kwijtraken, en niet het uitwendige vet dat we kunnen palperen.


Daarom beveelt Dr. Harris altijd aan om regelmatig de omtrek van de buik en breedte van de achterhand te meten en noteren (aangenomen dat het paard volledig op zijn gemak is bij deze procedure). Daarbij kunnen periodische en nauwkeurige gewichtsmetingen (bij voorkeur met een gekalibreerde weegbrug bij een lokale dierenartspraktijk) extreem behulpzaam zijn om in een vroeg stadium vast te stellen of de verandering in verzorging een positief effect hebben.


Van onderzoeker Dr. Pat Harris:

“Voor sommige dieren kan het heel makkelijk zijn om aan te komen en extreem moeilijk om gewicht kwijt te raken, zeker als er beperkte voorzieningen ter beschikking zijn. Daarom is het heel belangrijk dat alle betrokkenen de eigenaar/voerder steunen in hun inspanningen, in plaats van hen zich misschien schuldig te laten voelen voor het hebben van een paard met overgewicht of obesitas.”


“Vooruitkijkend werken we hard om manieren te vinden om deze dieren, die moeilijker gewicht verliezen dan anderen, te identificeren, zodat we beter advies kunnen geven over het optimale gewichtsbeheersingsprogramma voor een individueel dier.”

“Ik hoop dat er nieuwe technieke beschikbaar komen die ons in staat stellen het lichaamsvetpercentage in dieren snel en regelmatig te meten, wat ons niet alleen in staat stelt om dit beter bij te houden, maar ook om het niveau van risico op ziekte vast te stellen aan de hand van het lichaamsvetgehalte.”

Tabel 1. Beschrijving van individuele body condition scores.

Bron: Relationship between condition score, physical measurements and body fat percentage in mares D. R. HENNEKE, G. D. POlTER, J.  L. KREIDER and B. F. YEATES Texas Agricultural Experiment Station, Horse Section, Department of Animal Science, Texas A 8 M University, College Station, Texas, USA,

Equine Veterinary Journal –  

Download de pdf hier

…………………………………………………………….


Hou de datums van 19-21 augustus 2019 vrij voor de ISES Conferentie van 2019, die wordt gehouden in Guelph, Ontario, Canada. Het thema van "Wetenschap naar de stal brengen" zal ingaan op onze relatie met paarden in verleden, heden en toekomst. 'Early bird' korting eindigt 1 juni 2019.

Voor meer informatie, ga naar: https://thehorseportal.ca/course/ises-2019/

Om op de hoogte te blijven van the International Society for Equitation Science (ISES), schrijf je in voor de nieuwsbrief op www.equitationscience.com en like de ISES Facebookpagina voor updates. Als je al ISES-lid bent, kun je ook een verzoek indienen om deel te nemen aan het gesprek in de gesloten Facebookgroep, ISES Members Forum.