Preventing 'Tying Up'

Scrol omlaag voor Nederlands


Did you know that performance horses are always at risk of Tying Up? Tying Up is a broad term that describes a wide variety of muscle disorders that affect the performance horse. Ipos Technology’s Training App can help in preventing it. The App helps you to see where you need to include enough time for a warming-up and cooling down, which can prevent the horse getting Tied Up. Furthermore, the App shows you how intense the training was for your horse, so that you can adapt concentrated feed to your daily training, so that the horse only gets the feed that it really needs. Tying Up can be prevented many cases with reduced work and feeding less concentrates.

Horse with light 'Tying Up'

The Ipos Technology Training App monitors daily training and calculates how intensive it was for your horse. It will advise a less intense training for the following day, if the day’s training was high intensity. However, this does not mean that your horse should stand in the stable. It means that your horse should be active in movement, but with a lower intensity to prevent e.g. Tying Up. In this blog, we explore what Tying Up is, what causes it, what the symptoms are, how long your horse will need for recovery, how you can prevent it, and present a check list on what to do if the horse is Tied Up.

Prevalence

Tying Up has been observed in many different horse breeds. Most frequently, it is seen in race horses (which have a 6% higher risk than other horses) and polo ponies (which have a 13% higher risk than other horses). Worldwide, between 5% and 7% of Thoroughbreds are affected by Tying Up every year. With two- and three-year-old horses in training most often affected. In addition, mares and nervous horses are more severely affected than stallions and horses that are more relaxed. In general, horses with Tying-Up lose six days of training per episode.

What is Tying Up?

Tying-up is a broad term that frequently is used to describe a wide variety of muscle disorders that affect the performance horse. Other names given to this syndrome include exertional rhabdomyolysis syndrome (ERS), exertional rhabdomyolysis (ER), Monday morning disease, azoturia and set fast.

In the past, horses had to work hard on the field during the week and were rested at the weekend. They still, however, were given the same ration of feed at the weekend. Now, horses frequently develop metabolism problems, because they often have a different balance between movement and feed.

The energy that a horse receives is used by its muscles. A horse that moves a lot will need more energy than a horse that doesn´t move much (e.g. one that stands in the stable a lot). The energy that a horse consumes must be in proportion to the energy that the horse receives. When a horse consumes energy, and retains a surplus that is not used and burned how it normally should, or sufficient oxygen cannot be supplied to properly burn all (surplus) energy, the homeostasis of the Calcium inside the cells is interrupted. This Calcium is needed for muscle contraction. If it cannot be filtered back, the muscle cannot relax. The consequence is mechanical stress and damage to the muscle fibers. Moreover, other substances are released. And all this leads to ´Tying Up´.

What causes Tying Up?

There are several causes for Tying Up, but the outcome is the same – cramp in the horse’s muscles. The possible causes are listed below:

1. Loss of electrolytes through massive sweating

- This can occur, because the horse is under too much strain (which could be congenital).

- Training was too hard, especially if the horse has a bad condition or is unwell.

2. The horse became chilled during or after training, due to weather conditions (in which the horse cools down too fast after training and muscle cramp occurs).

3. The horse has a metabolic disease.

4. The horse has a deficiency of Vitamin E or Selenium.

5. The most common cause is that the horse is overfed concentrate feed or grain.

- The horse consumes too much carbohydrate, relative to the movement that it makes.

6. Congenital factors:

- PSSM1 (Polysaccharide Storage Myopathy) mostly detected in Quarter Horses, Paints, Appaloosas, Gypsy Cobs, Haflingers and draft horse breeds.

o Horses with PSSM1 have problems with the storage of sugar in the body.

o In this condition, sugar is absorbed from the blood much faster than normal and is transported into the muscle.

o A lot of glycogen is also built up in the muscles, which disrupts energy management during exercise, and makes them Tie-Up more quickly than other breeds of horses.

- PSSM2 (Polysaccharide Storage Myopathy) is a dominant, progressive muscle breakdown disease caused by an error in build-up of the amino acid chain in the muscle cells.

o Chronic protein uptake/production issue resulting in muscle breakdown.

o Horses with PSSM2 are extremely sensitive to negative nitrogen balance which can be caused by inflammation, severe stress, vaccinations, injuries, viruses and sometimes even by chemical deworming.

What are the symptoms?

The symptoms of Tying Up can be categorized as light, moderate and heavy. There is also a difference between acute and chronic Tying Up.


The symptoms of light Tying Up are: back flexion, slower movement, and a stiffness in the hindlegs. Horses with a moderate Tying Up find it harder to walk, movements are stiffer and more contracted, and muscle cramping is seen. Muscle cramp in horses feels the same to the horse, as it does to humans. Horses suffering from the last category of Tying Up (heavy) are not able to move, sweat heavily, have an elevated temperature of up to 40ºC – 40.5ºC, have dramatically increased heart and respiratory rates, and it is also possible that their urine has a dark red color. This occurs if the cramping is severe enough for myoglobin to be released from the damaged muscle, and then from blood to kidney and into the urine. This can cause severe problems with the kidneys. The muscle groups along the back and rump of the horse can contract massively. The muscles contract and do not relax. The horse will experience pain, and if you press our hands along the muscles on either side of the spine, the muscles feel hard as a rock. In some cases, Tying Up can lead to death if kidney failure occurs.

Difference between muscle soreness and cramping

Not every horse that has muscle pain or muscle cramp after exercising becomes ´Tied-Up´. In general, there is a difference in muscle soreness and cramping. Also is there difference in acute Tying Up and chronic Tying Up.

1. Muscular soreness is an anticipated result of exercising and is healthy. It typically peaks 24-72 hours after activity. It is the result of safe, small-scale damage to muscle fibers, and results in the muscles feel tight with a slight ache. Movement may feel a little uncomfortable, but moving and gently stretching the muscles also help to decrease soreness.

2. Muscular cramping is a sudden and involuntary contraction of one or muscles and is painful. Cramps happens after long periods of exercises or physical labor and dehydration. A good stretch before and after exercise prevent cramps occurring.

- Acute Tying Up: This classification applies to horses that experience an episode of generalized Tying-Up on rare occasions. This will generally involve muscle stiffness and cramps.

- Chronic Tying Up: This is when a horse experiences repeated episodes of Tying Up, with the first episode usually occurring at a young age. This can be quite a problem, and with repeated bouts of Tying Up may cause irreversible muscle damage.

How long will it take for a recovery?

If a horse has suffered a light or moderate episode of Tying Up, it is important to keep it warm and feed only roughage, minimize any stress and draughts, and not feed any concentrates until all metabolic waste products are released from the body. The horse should be kept in a box for one week. If the horse walks in the stable, it can be walked several times a day in-hand, for at least 10-15 minutes each time. To be sure that recovery is progressing, it is better to arrange for some blood samples to be taken to measure the amount of muscle enzymes that may be still in the blood. If this looks good, the horse may trot a little again. Recovery training is about building up slowly, because a relapse is possible, of course. In particular, concentrated feed must be adapted to the work that the horse does.

How can Tying Up be prevented?

Most importantly, your horse should be active with movement after days of heavy work, and does not stand still in the stable. The best thing is to turnout the horse into the field, or non-grassed enclosure, where it can move freely, or use a walker. The muscles need rest to recover, but this does not mean that your horse has to stand in the stable. A bit of movement aids recovery. And the concentrated feed should be regulated for that day, so that there no surplus of nutrients is fed. In this way, the metabolic waste products can be removed much better from the horse’s muscles ,and the chance of another Tying Up episode is, thus, greatly reduced. Furthermore, there should always be enough time made to include really good warming-up and cooling down sections within each training session.

Walk in-hand

Put your horse into the field

Turnout in a non-grassed enclosure can also provide a good solution, if a field is not available.


Basic check-list for Tying Up:

· Stop exercising the horse and move it to a box stall. Do not force the horse to walk.

· Call your veterinarian.

· Rug the horse, if the weather is cool.

· Determine if the horse is dehydrated due to excessive sweating. When skin is pinched, it should spring back, and the horse’s saliva should be wet, not tacky.

· Provide fluids – Small frequent sips of water. Electrolytes (potassium, sodium, and chloride) may be added to drinking water, if palatable to the horse. Plain water should always be available as an alternative. If the horse is dehydrated, your veterinarian might give intravenous fluids. Once cool, the horse can have free access to water.

· Relieve anxiety and pain. Drugs may be prescribed by your veterinarian.

· Remove grain and feed; provide only hay until signs subside.

· Walking in-hand or small enclosure turnout is good, once the horse walks freely, usually within 12-24 hours.

· When blood creatine kinase (a blood enzyme) is normal, slowly recondition the horse back to the previous work level.

· If the problem reoccurs, have the horse evaluated for a specific cause of recurrent Tying Up.

· Consider changing the diet, feed less grain and more fat, and make sure the mineral intake is balanced. Elevated levels of Vitamin E, Selenium and Magnesium may also be useful (consult nutritionists).


References:

· Barrey, et al., 2012. “Transcriptome analysis of muscle in horses suffering from recurrent exertional rhabdomyolysis revealed energetic pathway alterations and disruption in the cytosolic calcium regulation.” Animal Genetics 43, 271–281.

· Harris, P. (1991). “The equine rhabdomyolysis syndrome in the United Kingdom: Epidemiological and clinical descriptive information.” British Veterinary Journal, 147(4), 373–384.

· https://doi.org/10.1016/0007-1935(91)90011-b

· Harris, P., & Snow, D. H. (1986). “Tying up the loose ends of equine rhabdomyolysis.” Equine Veterinary Journal, 18(5), 346–348. https://doi.org/10.1111/j.2042-3306.1986.tb03650.x

· Hygain. 2019. “What is Tying up in horses?”

· https://www.hygain.com.au/tying-horses/

· Isgren et al. 2017. “Epidemiology of Exertional Rhabdomyolysis Susceptibility in Standardbred Horses Reveals Associated Risk Factors and Underlying Enhanced Performance.” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2904368/

· (In Dutch) van Gulik, I. (2014). Spierbevangenheid (tying-up, maandagziekte) bij paarden. Geraadpleegd van https://www.paardenarts.nl/kennisbank/spierbevangenheid-tying-up-maandagziekte/

· (In Dutch) Pavo geeft advies. (z.d.). Spierbevangen paard? Handige voedingstips |

· https://www.pavo.nl/advies/voeding-en-training/spierbevangenheid

· (In Dutch) Universiteit Utrecht. (2019). PSSM bij het paard: wetenschappelijke feiten op een rij. https://www.uu.nl/nieuws/pssm-bij-het-paard-wetenschappelijke-feiten-op-een-rij

· Valberg, S. (2002). “Tying up in horses.”

· http://www.nzerf.co.nz/sites/default/files/files/Tying-Up%20in%20Horses.pdf

· (In Dutch) Van Dam, M. (2018). Voedingsgerelateerde spierpathologie bij het paard. https://lib.ugent.be/fulltxt/RUG01/002/481/413/RUG01-002481413_2018_0001_AC.pdf

· (In Dutch) Van Hiromasa, et. al . (1978). Diagnostische significantie van serum en urine myopigment niveaus in het koppelsyndroom van renpaarden.

· https://www.jstage.jst.go.jp/article/jes1977/1978/15/1978_15_79/_article/-char/ja/

· Van Valberg, S. J. (2012). “Exertional Rhabdomyolysis: Diagnosis and Treatment.” http://www.itarget.com.br/newclients/abraveq2012/down/2012/weva/430.pdf


Spierbevangenheid/'Tying Up' Voorkomen


Wist je dat sportpaarden altijd het risico lopen spierbevangen te raken? Spierbevangenheid, ook wel 'Tying Up' genoemd, is een brede term die een grote verscheidenheid aan spieraandoeningen omschrijft, waar het sportpaard last van kan hebben. Ipos Technogy's Trainingsapp kan helpen deze te voorkomen. De App helpt je om te zien waar je genoeg tijd moet inplannen voor een warming up en cooling down, wat kan helpen voorkomen dat je paard spierbevangen raakt. Daarnaast laat te App je zien hoe intens je training was voor je paard, zodat je het krachtvoer kan aanpassen aan je dagelijkse training. Zo krijgt je paard alleen het voer dat het daadwerkelijk nodig heeft. Spierbevangenheid kan in veel gevallen worden voorkomen met minder werk en minder krachtvoer.

Paard met lichte spierbevangenheid

De Ipos Technology Trainingsapp houdt de dagelijkse training bij en berekent hoe intensief het was voor je paard. Deze zal voor de volgende dag een minder intensieve training adviseren, als de training van die dag een hoge intensiteit had. Dit betekent echter niet dat je paard op stal moet blijven staan. Het betekent dat je paard actief in beweging moet zijn, maar met een lagere intensiteit om bijvoorbeeld spierbevangenheid te voorkomen. In deze blog verkennen we wat spierbevangenheid is, waardoor het wordt veroorzaakt, wat de symptomen zijn, hoe lang je paard nodig heeft voor herstel en hoe je het kunt voorkomen, en we geven je een checklist voor wat te doen als je paard spierbevangen is.


Prevalentie

Spierbevangenheid komt bij veel verschillende paardenrassen voor. Het wordt het meest gezien bij renpaarden (met 6% meer risico dan andere paarden) en polopony's (met 13% meer risico dan andere paarden). Wereldwijd worden tussen 5% en 7% van de volbloedpaarden ieder jaar getroffen door spierbevangenheid. Twee- en driejarige paarden in training hebben hier het vaakst last van. Daarbij zijn de symptomen bij merries en nerveuze paarden vaak heviger dan bij hengsten en rustigere paarden. Over het algemeen missen spierbevangen paarden zes dagen per episode.


Wat is spierbevangenheid?

Spierbevangenheid, ook wel 'Tying Up' genoemd, is een brede term die vaak wordt gebruikt om een grote verscheidenheid aan spieraandoeningen te omschrijven, waar het sportpaard last van kan hebben. Andere namen die aan dit syndroom worden gegeven zijn 'exertional rhabdomyolysis syndrome' (ERS), 'exertional rhabdomyolysis' (ER), maandagziekte, azoturie en 'set-fast'.


In het verleden moesten paarden doordeweeks hard werken op het land en kregen rust in het weekend. In het weekend kregen ze echter nog steeds dezelfde hoeveelheid voer. Nu ontwikkelen paarden regelmatig stofwisselingsproblemen, omdat ze vaak een verschillend evenwicht hebben tussen beweging en voer.


De energie die een paard verkrijgt, wordt gebruikt door de spieren. Een paard dat veel beweegt zal meer energie nodig hebben dan een paard dat niet veel beweegt (bijvoorbeeld een paard dat veel op stal staat). De energie die een paard gebruikt, moet in evenwicht staan tot de energie dat het binnenkrijgt. Wanneer een paard energie gebruikt en een overschot vasthoudt, dat niet wordt gebruikt en verbrand zoals dat normaal zou gebeuren, of als er niet genoeg zuurstof kan worden aangevoerd om (het overschot aan) energie naar behoren te verbranden, wordt de homeostase van calcium in de cellen onderbroken. Dit calcium is nodig voor spieraanspanning. Als het niet teruggefilterd kan worden, kan de spier niet ontspannen. Het gevolg is mechanische stress en schade aan het spierweefsel. Daarbij worden andere stoffen vrijgegeven. Dit alles leidt tot spierbevangenheid.

Wat veroorzaakt spierbevangenheid?

Er zijn meerdere oorzaken voor spierbevangenheid, maar het resultaat is hetzelfde - kramp in de spieren van het paard. De mogelijke oorzaken vind je hieronder:

1. Verlies van elektrolyten door buitensporig zweten

- Dit kan voorkomen, omdat het paard onder te veel spanning staat (wat aangeboren zou kunnen zijn).

- Training was te zwaar, vooral als het paard een slechte conditie heeft of niet gezond is.

2. Het paard kreeg het door weeromstandigheden tijdens of na de training koud (waarbij het paard te snel afkoelt na een training en er spierkramp ontstaat).

3. Het paard heeft een stofwisselingsziekte.

4. Het paard heeft een tekort aan Vitamine E of Selenium.

5. De meest voorkomende oorzaak is dat het paard te veel krachtvoer of graan heeft gegeten

- Het paard krijgt relatief te veel koolhydraten binnen voor de hoeveelheid beweging.

6. Aangeboren factoren:

- PSSM1 (Polysaccharide Storage Myopathy) vooral gezien in Quarter Horses, Paints, Appaloosa's, Tinkers, Haflingers en koudbloedpaarden.

o Paarden met PSSM1 hebben problemen met de opslag van suiker in het lichaam.

o Bij deze aandoening wordt suiker veel sneller dan normaal uit het bloed opgenomen en getransporteerd naar de spieren.

o Er wordt ook veel glycogeen opgebouwd in de spieren, wat de energiehuishouding verstoort tijdens beweging, en ervoor zorgt dat ze sneller spierbevangen raken dan andere paardenrassen.

- PSSM2 (Polysaccharide Storage Myopathy) is een dominante, progressieve spierafbraakziekte, veroorzaakt door een fout in de opbouw van de keten van aminozuren in de spiercellen.

o Chronisch probleem met eiwitopname/-productie dat resulteert in spierafbraak.

o Paarden met PSSM2 zijn extreem gevoelig voor een negatieve stikstofbalans, welke kan worden veroorzaakt door ontsteking, zware stress, vaccinaties, blessures, virussen en soms zelfs door chemisch ontwormen.

Wat zijn de symptomen?

De symptomen van spierbevangenheid kunnen worden gecategoriseerd als licht, matig en zwaar. Er is ook een verschil tussen acute en chronische spierbevangenheid.


De symptomen van lichte spierbevangenheid zijn: de rug wegdrukken, langzamer bewegen en stijfheid in de achterbenen. Paarden met matige spierbevangenheid hebben meer moeite met lopen, bewegingen zijn stijver en meer samengetrokken, en er is spierkramp te zien. Spierkramp voelt hetzelfde voor een paard als voor een mens. Paarden die lijden aan de laatste categorie spierbevangenheid (zwaar) kunnen niet bewegen, zweten enorm, hebben een verhoogde temperatuur van tot wel 40ºC – 40.5ºC, hebben een dramatische verhoogde hartslag en ademhaling, en het is ook mogelijk dat hun urine een donkerrode kleur heeft. Dit komt voor als de kramp ernstig genoeg is dat er myoglobine wordt vrijgegeven door de beschadigde spier, wat via het bloed in de nieren terecht komt, en zo in de urine. Dit kan ernstige nierproblemen opleveren. De spiergroepen over de rug en achterhand van het paard kunnen hevig samentrekken. De spieren trekken samen en ontspannen niet. Het paard ervaart pijn, en als je met je handen aan beide kanten van de ruggengraat op de spieren drukt, voelen ze zo hard als steen. In sommige gevallen kan spierbevangenheid leiden tot de dood, als er nierfalen optreedt.


Verschil tussen spierpijn en kramp

Niet ieder paard dat spierpijn of spierkramp heeft na het bewegen, raakt spierbevangen. In het algemeen is er een verschil tussen spierpijn en kramp. Ook is er een verschil tussen acute en chronische spierbevangenheid.

1. Spierpijn is een te verwachten gevolg van sporten en het is gezond. Het is meestal op zijn ergst 24-72 uur na een activiteit. Het is het gevolg van veilige, kleinschalige beschadiging van spierweefsel, en het zorgt ervoor dat spieren strak aanvoelen met lichte pijn. Bewegen kan een beetje oncomfortabel voelen, maar het bewegen en voorzichtig oprekken van de spieren helpen ook om de spierpijn te verminderen.

2. Spierkramp is een plotselinge en onvrijwillige samentrekking van één of meer spieren en is pijnlijk. Kramp komt voor na lange periodes van beweging of fysiek werk, en dehydratatie. Goed stretchen voor en na beweging voorkomt kramp.

- Acute spierbevangenheid: deze klassificatie heeft betrekking op paarden die in zeldzame gevallen een episode van algemene spierbevangenheid ervaren. Dit houdt gewoonlijk stijfheid van de spieren en kramp in.

- Chronische spierbevangenheid: Dit is wanneer paarden herhaaldelijk episodes van spierbevangenheid ervaren, waarbij de eerste episode meestal op jonge leeftijd gebeurt. Dit kan een behoorlijk probleem zijn, en herhaaldelijke aanvallen van spierbevangenheid kunnen onomkeerbare spierbeschadiging veroorzaken.


Hoe lang gaat herstel duren?

Als een paard een lichte of matige episode van spierbevangenheid doormaakt, is het belangrijk hem warm te houden en alleen ruwvoer te geven, stress en tocht te minimaliseren, en geen krachtvoer te geven tot alle afvalproducten van de stofwisseling zijn uitgescheiden door het lichaam. Het paard moet een week boxrust krijgen. Als het paard in de box loopt, kan er meerdere keren aan de hand mee gestapt worden, minstens 10-15 minuten per keer. Om zeker te weten dat het paard herstelt, is het beter om bloed af te laten nemen, om de hoeveelheid spierenzymen te meten die zich nog in het bloed bevinden. Als dit er goed uitziet, mag het paard weer een beetje draven. Hersteltraining gaat over langzaamaan opbouwen, want een terugval is natuurlijk een mogelijkheid. Met name moet het krachtvoer worden aangepast aan het werk dat het paard doet.


Hoe kan spierbevangenheid worden voorkomen?

Het belangrijkste is dat je paard actief moet blijven bewegen na dagen van zwaar werk, en niet stilstaan in de stal. Het beste is om het paard buiten in de wei of op een grasloze paddock te zetten, waar het vrij kan bewegen, of om een stapmolen te gebruiken. De spieren hebben rust nodig om te herstellen, maar dat betekent niet dat je paard op stal moet blijven staan. Lichte beweging helpt bij herstel. Daarbij moet het krachtvoer worden gereguleerd voor die dag, zodat er geen overschot aan voedingsstoffen wordt gevoerd. Op deze manier kunnen de afvalproducten van de stofwisseling veel beter worden afgevoerd uit de spieren van het paard, en wordt de kans op nog een episode van spierbevangenheid dus enorm verkleind.

Daarnaast moet er altijd genoeg tijd gemaakt worden voor een goede warming-up en cooling-down binnen elke trainingssessie.

Aan de hand stappen

Zet je paard buiten in de wei

Buitenzetten in een grasloze paddock kan ook een goede oplossing zijn, als je geen wei tot je beschikking hebt.


Simpele checklist voor spierbevangenheid:

· Stop met beweging geven aan het paard en verplaats het naar een stalbox. Dwing het paard niet te lopen.

· Bel je dierenarts.

· Doe het paard een deken op, als het weer fris is.

· Stel vast of het paard uitgedroogd is door overmatig zweten. Als je een stukje huid vastpakt, zou het terug moeten springen, en het speeksel van het paard zou nat moeten zijn, niet kleverig.

· Bied vloeistoffen aan - regelmatig kleine slokjes water. Elektrolyten (kalium, natrium en chloride) kunnen aan het drinkwater worden toegevoegd, als het paard dit lekker vindt. Er moet altijd gewoon drinkwater beschikbaar zijn als alternatief. Als het paard uitgedroogd is, kan je dierenarts intraveneuze vloeistoffen geven. Zodra hij is afgekoeld, kan het paard vrije beschikking krijgen tot water.

· Verlicht spanning en pijn. Het kan zijn dat je dierenarts medicatie voorschrijft.

· Haal graan en voer weg; bied alleen hooi aan totdat de symptomen verdwijnen.

· Aan de hand stappen of buitenzetten in een kleine paddock is goed, zodra het paard vrij kan lopen, meestal binnen 12-24 uur.

· Wanneer de creatine kinase (een enzym in het bloed) normaal is, breng dan langzaamaan het werkniveau van het paard weer op peil.

· Als het probleem zich opnieuw voordoet, laat het paard dan onderzoeken voor een specifieke oorzaak van de spierbevangenheid.

· Denk erover na om het dieet aan te passen, minder graan en meer vet te voeren, en ervoor te zorgen dat de opname van mineralen in evenwicht is. Verhoogde niveaus van Vitamine E, Selenium en Magnesium kunnen ook nuttig zijn (bespreek dit met een voedingsdeskundige).


Bronnen:

· Barrey, et al., 2012. “Transcriptome analysis of muscle in horses suffering from recurrent exertional rhabdomyolysis revealed energetic pathway alterations and disruption in the cytosolic calcium regulation.” Animal Genetics 43, 271–281.

· Harris, P. (1991). “The equine rhabdomyolysis syndrome in the United Kingdom: Epidemiological and clinical descriptive information.” British Veterinary Journal, 147(4), 373–384.

· https://doi.org/10.1016/0007-1935(91)90011-b

· Harris, P., & Snow, D. H. (1986). “Tying up the loose ends of equine rhabdomyolysis.” Equine Veterinary Journal, 18(5), 346–348. https://doi.org/10.1111/j.2042-3306.1986.tb03650.x

· Hygain. 2019. “What is Tying up in horses?”

· https://www.hygain.com.au/tying-horses/

· Isgren et al. 2017. “Epidemiology of Exertional Rhabdomyolysis Susceptibility in Standardbred Horses Reveals Associated Risk Factors and Underlying Enhanced Performance.” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2904368/

· (In Dutch) van Gulik, I. (2014). Spierbevangenheid (tying-up, maandagziekte) bij paarden. Geraadpleegd van https://www.paardenarts.nl/kennisbank/spierbevangenheid-tying-up-maandagziekte/

· (In Dutch) Pavo geeft advies. (z.d.). Spierbevangen paard? Handige voedingstips |

· https://www.pavo.nl/advies/voeding-en-training/spierbevangenheid

· (In Dutch) Universiteit Utrecht. (2019). PSSM bij het paard: wetenschappelijke feiten op een rij. https://www.uu.nl/nieuws/pssm-bij-het-paard-wetenschappelijke-feiten-op-een-rij

· Valberg, S. (2002). “Tying up in horses.”

· http://www.nzerf.co.nz/sites/default/files/files/Tying-Up%20in%20Horses.pdf

· (In Dutch) Van Dam, M. (2018). Voedingsgerelateerde spierpathologie bij het paard. https://lib.ugent.be/fulltxt/RUG01/002/481/413/RUG01-002481413_2018_0001_AC.pdf

· (In Dutch) Van Hiromasa, et. al . (1978). Diagnostische significantie van serum en urine myopigment niveaus in het koppelsyndroom van renpaarden.

· https://www.jstage.jst.go.jp/article/jes1977/1978/15/1978_15_79/_article/-char/ja/

· Van Valberg, S. J. (2012). “Exertional Rhabdomyolysis: Diagnosis and Treatment.” http://www.itarget.com.br/newclients/abraveq2012/down/2012/weva/430.pdf

Moving together.

Subscribe to our mailinglist
arrow&v
  • Facebook
  • YouTube
  • Instagram